Diëten, hoe en waarom

Onder een dieet, niet te verwarren met een voedingsadvies, wordt een voeding verstaan, die aan specifieke eisen moet voldoen ten behoeve van een individu. Het woord dieet is afgeleid van het Griekse woord diatia, hetgeen zoveel betekent als “leefregel”. Diëten, hoe en waarom. Er zijn verschillende Diëten en redenen dat mensen er aan gaan beginnen. Het last hebben van overgewicht (wat is overgewicht?) is wel het meest voorkomende probleem. Om je een idee te geven wat voor een Diëten er zijn zal ik hieronder verschillende met je doornemen en sluit ik af met enkele Diëten die je zou kunnen volgen in strijd tegen overgewicht.

Diëten, hoe en waarom

Diëten, hoe en waarom;Vegetarisch dieet

Een dieet kan bestaan uit aanpassingen in één of meer voedingsstoffen, maar er kan ook een aanpassing in consistentie nodig zijn. Diëten waarbij de voeding afwijkt van de normale voeding door de hoeveelheid energie, eiwit, koolhydraten of natrium komen het meeste voor.

Er zijn in eerste aanleg twee soorten diëten:

1.  Voedingsstof beperkende diëten
2.  Voedingsstof verrijkende diëten

Door de grote populariteit van energie beperkte diëten is de term dieet daarmee bijna synoniem geworden, maar zoals voorgaande uiteenzetting aantoont, beogen sommige diëten gewichtsverlies, maar andere net gewichtstoename of een beperking/verrijking op een niet-energetisch gebied.

Er zijn drieërlei redenen om een dieet te volgen.

  • Ten eerste zijn er cosmetische of medische redenen, zoals bij overgewicht, suikerziekte, allergie, hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten, waarvoor een dieet gevolgd wordt.
  • Een tweede reden kan zijn dat men met een dieet een bepaald religieus of spiritueel doel nastreeft, zoals onreinheid of taboes mijden of het leven respecteren. Zo kennen bijvoorbeeld het jodendom, hindoeïsme en islam specifieke diëten, die nog kunnen verschillen al naargelang de orthodoxie van de stroming binnen de desbetreffende religie. In allerlei religies kent men ook diverse diëten die men volgt omdat ze worden voorgeschreven in de diverse religieuze geschriften. Zulke diëten kunnen soms deels overlappen met het bovenbeschreven spirituele dieet.
  • Een laatste reden is om dieren zoveel mogelijk leed te besparen, zoals bij vegetarisme en veganisme. Deze motivatie om een dieet te volgen kan echter ook spiritueel en/of ecologisch geïnspireerd zijn.

Bij het opstellen en volgen van een dieet kan men de hulp van een diëtist inroepen.

Diëten, hoe en waarom; Energie verrijkt dieet

Een energie verrijkt dieet wordt voorgeschreven aan mensen die in een slechte voedingstoestand verkeren. Dit kan zijn na een grote operatie, bij kanker, bij anorexia nervosa of ondervoeding. Meestal wordt een energie verrijkt dieet gecombineerd met een eiwit verrijkt dieet.

Energie beperkt dieet

Een energie beperkt dieet wordt voorgeschreven aan mensen met overgewicht. Het doel van dit dieet is het verliezen van lichaamsgewicht. Dit wordt bereikt door met de voeding minder energie op te nemen dan wordt verbruikt. Dit betekent dus:

  • weinig energie leverende voedingsmiddelen eten.
  • veel energie verbruiken (meer lichaamsbeweging nemen).
Algemene richtlijnen voor het energie beperkte dieet zijn:
  • beperk voedingsmiddelen die rijk zijn aan energie leverende stoffen;
  • gebruik veel voedingsmiddelen die rijk zijn aan voedingsvezel om het hongergevoel tegen te gaan;
  • eet langzaam en kauw goed zodat je je bewust bent van het eten;
  • eet op vaste tijden en op een vaste plaats om het gebruik van tussendoortjes te beperken.
Aandachtspunten voor het bereiden van een energie beperkt dieet zijn:
  • kies bereidingstechnieken waarbij weinig of geen vet wordt gebruikt zoals grilleren, koken, bereiden in aluminiumfolie;
  • gebruik bij het bereiden van soep veel soepgroenten en kruiden;
  • pak alleen het bruin van de jus en niet het vet;
  • probeer volkoren brood, volkoren macaroni, zilvervliesrijst en dergelijke te gebruiken;
  • neem bij de maaltijden en als tussendoortje een portie rauwkost;
  • maak groenten af zonder boter, margarine of sausje;
  • kies geen vla’s, puddingen of gebakken gerechten als nagerecht, maar fruit, yoghurt of kwark;
  • gebruik veel verse ingrediënten.

Diëten, hoe en waarom; Diabetes mellitus-dieet

Diabetes mellitus of suikerziekte is een ziekte waarbij de alvleesklier geen of onvoldoende insuline produceert. Algemene richtlijnen voor het diabetes mellitus-dieet zijn:

  • gebruik elke dag ongeveer de vastgestelde hoeveelheid koolhydraten;
  • verspreid de hoeveelheid koolhydraten regelmatig over de dag;
  • suiker is toegestaan, mits er rekening mee wordt gehouden dat suiker een koolhydraat is;
  • er moet niet te veel vet gebruikt worden, omdat bij een insulinegebrek de vetstofwisseling ook enigszins verstoord is.
Aandachtspunten voor het bereiden van een diabetes mellitus-dieet zijn:
  • kies voor de broodmaaltijd een margarine of halvarine met een hoog percentage meervoudig onverzadigde vetzuren;
  • kies bereidingstechnieken waarbij weinig of geen vet nodig is;
  • gebruik zoetstoffen met mate.

Diëten, hoe en waarom; Voedingsvezel verrijkt dieet

Een voedingsvezel verrijkt dieet wordt voorgeschreven bij obstipatie en andere darmaandoeningen. Het doel van het dieet is het bevorderen van een regelmatige en soepele ontlasting.

Algemene richtlijnen voor het voedingsvezel verrijkte dieet zijn:

  • gebruik veel voedingsmiddelen die rijk zijn aan voedingsvezel;
  • let bij de bereiding van de maaltijden op het behoud van voedingsvezel;
  • gebruik veel vocht;
  • probeer voedingsmiddelen die direct laxerend werken te gebruiken;
  • gebruik geen voedingsmiddelen met een stoppende werking zoals bananen, witte rijst, bosbessensap, geraspte appel, kaneel en lang getrokken thee zonder melk.
Aandachtspunten voor het bereiden van een voedingsvezel verrijkt dieet zijn:
  • kook groenten kort en eet ze zo mogelijk rauw;
  • maak bij tussendoortjes of als broodbeleg gebruik van rauwkost;
  • gebruik eventueel zemelen in de yoghurt, pap, gehaktballen en dergelijke.

Diëten, hoe en waarom; Eiwit verrijkt dieet

Een eiwit verrijkt dieet wordt voorgeschreven:

  • aan herstellende zieken;
  • na ernstige verbranding of andere weefselbeschadigingen of bestraling bij kanker;
  • na langdurige ondervoeding.

Algemene richtlijnen voor een eiwit verrijkt en energie verrijkt dieet zijn:

  • zorg voor een voeding die veel eiwitten, maar ook voldoende vetten en koolhydraten bevat;
  • kies voedingsmiddelen die rijk zijn aan geëmulgeerde vetten zoals boter, room en melk;
  • kies bij koolhydraatrijke voedingsmiddelen voor voedingsmiddelen die rijk zijn aan meervoudige koolhydraten;
  • gebruik een aantal, bij voorkeur zes, kleine maaltijden per dag;
  • stimuleer de eetlust.
Aandachtspunten voor het bereiden van een eiwit verrijkt en energie verrijkt dieet zijn:
  • zorg voor een eiwitrijke voeding door het gebruik van:
    • minstens 0,75 – 1 liter melk en melkproducten per dag;
    • 2 plakken kaas of 1 ei per dag;
    • 150 gram mager vlees, vis of kip per dag.
    • zorg voor een energierijke voeding door het gebruik van:
      • volle melk en melkproducten;
      • boter of margarine;
      • opgeklopte slagroom;
      • voedingssuikers.

Diëten, hoe en waarom; Eiwit beperkt dieet

Een eiwitbeperkt dieet wordt voorgeschreven bij sommige nierziekten en metabole stoornissen zoals Fenylketonurie en Propionic Acidemia.

Algemene richtlijnen voor een eiwit beperkt dieet zijn:

  • beperk het gebruik van eiwitrijke voedingsmiddelen;
  • zorg voor een voeding die voldoende energie levert.

Diëten, hoe en waarom; Glutenvrij dieet

Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, haver, rogge en gerst en in alle voedingsmiddelen waarin deze graansoorten zijn verwerkt.
Gluten is opgebouwd uit gelijke delen glutenine en gliadine; gliadine is het onderdeel dat de gevoeligheidsreactie oproept.
Een glutenvrij dieet wordt voorgeschreven als iemand allergisch is voor gluten (coeliakie genoemd), waardoor het darmslijmvlies beschadigd wordt en de absorptie van voedingsstoffen verslechterd.
Wanneer de patiënt een glutenvrij dieet volgt, kan het darmslijmvlies zich weer herstellen en verdwijnen de klachten. Het dieet moet meestal levenslang gevolgd worden.

Algemene richtlijnen voor een glutenvrij dieet zijn:

  • liever geen brood en andere deegwaren, zoals koek en gebak, waarin tarwe, rogge, haver of gerst zijn verwerkt;
  • gebruik geen kant-en-klaar-producten zoals soep en gebonden sauzen;
  • probeer glutenvrije bindmiddelen te gebruiken.

Diëten, hoe en waarom; Natrium beperkt dieet

Een natrium beperkt (in de volksmond zoutarm genoemd) dieet wordt voorgeschreven bij verhoogde bloeddruk en bij nierziekten. Bij een gewijzigde hormoonhuishouding is een natrium beperkt dieet soms ook noodzakelijk.

Algemene richtlijnen voor het natrium beperkte dieet zijn:

  • gebruik geen keukenzout;
  • producten zoals bouillontabletten, aroma, jus poeder, ketjap, sambal, selderijzout en samengestelde specerijen, bevatten heel veel keukenzout en zijn verboden;
  • voedingsmiddelen waar tijdens de bereiding veel keukenzout aan is toegevoegd;
  • bij een matig of streng natrium beperkt dieet moet ook het gebruik van de volgende voedingsmiddelen beperkt worden: ‘gewoon’ brood, ‘gewone’ kaas, alle soorten vleeswaren, melk en melkproducten.
Aandachtspunten voor het bereiden van een natrium beperkt dieet zijn:
  • gebruik veel kruiden;
  • bak ui, paprika, tomaat, champignons, wortel of een beetje knoflook mee;
  • ga bij de bereiding van soep uit van een zelf getrokken bouillon;
  • kook groenten kort en in weinig water;
  • kies groenten die van nature veel smaak hebben;
  • gebruik veel rauwkost;
  • kook de aardappelen in de schil of pof ze in aluminiumfolie;
  • geef zoutarm brood meer smaak met sla, tomaat, komkommer of radijs.

Meervoudig onverzadigde vetzuren verrijkt, vet- en cholesterol-beperkt dieet

Het doel van dit dieet is het verlagen van het cholesterolgehalte in het bloed. Deze verlaging is nodig bij hart- en vaatziekten.

Algemene richtlijnen:

  • probeer weinig voedingsmiddelen die rijk zijn aan verzadigde vetten te gebruiken;
  • gebruik weinig voedingsmiddelen die rijk zijn aan cholesterol;
  • pak voedingsmiddelen die rijk zijn aan onverzadigd vet;
  • houd het lichaamsgewicht op peil.

Aandachtspunten voor het bereiden:

  • kies bereidingstechnieken waarbij weinig vet wordt gebruikt;
  • gebruik linolzuur rijke olie om een salade aan te maken, om in te bakken of om in te frituren.

Dieet vanwege gewichtsproblemen of cosmetische redenen

Men komt aan door meer te eten dan dat men verbrandt. Om af te vallen wordt aangeraden om dagelijks 2100 joule minder te eten dan normaal is voor het postuur, gewicht en geslacht. Het gemakkelijkste om dit te bereiken is om koolhydraat arm te eten en minder energierijk te drinken. Light-voedsel heeft meestal geen toegevoegde waarde, echter ook hier zijn uitzonderingen zoals light-margarine en light-frisdranken.

De BMI, de body mass index, is een maatstaf voor de juiste balans tussen lichaamslengte en lichaamsgewicht. (wat is BMI en hoe bereken ik het?)

Geslacht speelt mee omdat vrouwen meer vetcellen met zich mee dragen dan mannen.

De meeste diëten richten zich op gewichtsvermindering, hoewel mensen die willen vermageren wensen in korte tijd veel gewicht te verliezen, zal dit op lange termijn niet de goede werkwijze zijn. Wanneer men stopt met dit type dieet dan zal men immers snel weer gewicht winnen, omdat men niet structureel het eetpatroon heeft aangepast.

Een goed dieet

Een goed dieet zal altijd bestaan uit gebalanceerde voeding en voldoende beweging. Beweging wordt pas effectief bij drie keer per week gedurende minimaal 20 minuten. Het opbouwen van spiermassa zorgt ervoor dat men meer verbrandt en dus beter op gewicht kan blijven, vandaar dat men de voedingsdriehoek heeft omgedoopt tot “actieve voedingsdriehoek”.

Een dieet wil ook niet zeggen; zo min mogelijk eten. Om het darmstelsel goed te laten werken wordt aangeraden om het ontbijt niet over te slaan en 3 maaltijden per dag te nuttigen, daarnaast zijn minimaal 3 tussendoortjes per dag aan te raden, en vergeet het drinken niet! Tot 3 uur voor het slapen gaan wordt het afgeraden om te eten, omdat tijdens de slaap het metabolisme langzamer werkt en de voeding minder snel wordt verbrand.

Elk goed dieet zal adviseren dagelijks 1,5 tot 2 liter water te drinken. Voor iedere 10 kilo overgewicht 1 liter extra. Het wordt overigens afgeraden om meer dan 10 liter per dag te drinken.

Diëten, hoe en waarom; Dieet om spirituele redenen

In diverse spirituele stromingen ziet men af van het gebruik van bepaalde voedingsmiddelen, omdat men ernaar streeft het bewustzijn zo zuiver en evenwichtig mogelijk te houden. Zo kent men in de yoga het zogenaamde sattvisch dieet, dat alleen uit voedingsmiddelen bestaat die in de sattvische of zuivere categorie vallen. Buiten die categorie vallen dan voedingsmiddelen zoals alcohol, vlees, vis, eieren, look (ui, knoflook, prei), schimmelkaas en paddenstoelen die alle tot de statische (tamas) categorie behoren. Statische voedingsmiddelen zouden het bewustzijn grof en/of loom maken. Ook de voedingsmiddelen uit de zogenaamde “bewegelijke” categorie (rajas) vallen buiten het sattvische dieet zoals koffie, thee, chocola, koolzuurhoudende dranken en scherpe kruiden. Voedingsmiddelen uit de rajas categorie maken het bewustzijn onrustig en in grote hoeveelheden grof en statisch.

Wikipedia dieet